Theodor Kirchner


Theodor Fürchtegott Kirchner (ur. 10 grudnia 1823 w Neukirchen/Erzgebirge; zm. 18 września 1903 w Hamburgu) – niemiecki kompozytor, dyrygent, organista i pianista.

Jako „mistrz miniatury” skomponował około 1000 utworów fortepianowych, przyczyniając się do rozwoju muzyki w gronie domowym. Nawiązywał do muzyki Roberta Schumanna (1810–1856), Felixa Mendelssohna (1809–1847) i Fryderyka Chopina (1810–1849). Opracował na fortepian liczne dzieła Schumanna i Johannesa Brahmsa (1833–1897). Pisał aranżacje do kompozycji Ludwiga van Beethovena (1770–1827), Josepha Haydna (1732–1809), Franza Schuberta (1797–1828) i wielu innych. Uważany jest za głównego przedstawiciela miniatury fortepianowej w dobie romantyzmu. (wyznanie luterańskie)

Theodor Kirchner - Pastellgemälde von Julie de Boor 1898
Theodor Kirchner. Portret wykonany pastelą przez Julie de Boor, 1898.
Źródło: Wikimedia Commons


Genealogia

  • Ojciec: Johann Gottfried (1798–1880), od 1826 nauczyciel w Wittgensdorf, syn mistrza krawieckiego Johanna Gottfrieda w Altranstädt i Rosiny Löwe;
  • Matka: Amalie (1803–40), córka mistrza tkactwa i kupca Wittbera w Chemnitz;
  • Żona: od 1868 śpiewaczka Maria Schmidt, z Czech;
  • Dzieci: 2 córki Emmy (1870–1942), Blanka (ur. 1871, zmarła 3 miesiące po urodzeniu) i syn Theodor (1872–1927).

Życiorys i twórczość

Theodor Kirchner już jako ośmiolatek grał na organach. Po trzyletniej nauce u dyrektora muzycznego w Chemnitz Adolfa Stahlknechta (1813–1887) kontynuował w latach 1838–40 naukę w Konserwatorium Lipskim u Carla Ferdinanda Beckera (1804–1877, organy i teoria) i Juliusa Knorra (1807–1861). W Lipsku poznał Roberta Schumanna (1810–1856) i Felixa Mendelssohna (1809–1847). W 1842 roku doskonalił swoje umiejętności u drezdeńskiego organisty Johanna Gottloba Schneidera (1789–1864).

Dzięki poleceniu Mendelssohna powołano Theodora Kirchnera w 1943 roku jako organistę do kościoła ewangelickiego w Winterthur w Szwajcarii, gdzie przez następne dwie dekady pracował także jako pianista i nauczyciel muzyki. Odbywał także podróże koncertowe. Szczególnie zajmował się twórczością Roberta Schumanna i Johannesa Brahmsa (1833–1897). W 1862 roku zamieszkał w Zurychu, gdzie występował także jako dyrygent podczas koncertów abonamentowych (Abonnementskonzerte) towarzystwa muzycznego Allgemeinen Musik-Gesellschaft (AMG). W Zurychu uznanie zyskał przede wszystkim jako pianista i akompaniator. Tutaj poznał osobiście Johannesa Brahmsa, Clarę Schumann (1819–1896), śpiewaka Juliusa Stockhausena (1826–1906) i kompozytora Friedricha Hegara (1841–1927). Jednak ekscentryczny styl życia Kirchnera utrudniał mu pobyt w Zurychu, a hazard wpędzał w długi. Z tego też powodu w 1872 roku przyjął posadę nadwornego pianisty u księcia Jerzego II w Meiningen i nauczyciela księżniczki Marii. Już rok później zrezygnował z tej posady, aby zostać dyrektorem w Królewskiej Szkole Muzycznej w Würzburgu. W 1876 roku osiadł w Lipsku, gdzie utrzymywał rodzinę dzięki tworzonym kompozycjom i opracowaniom fortepianowym. Dopiero w wieku sześćdziesięciu lat znalazł skromną posadę nauczyciela w Konserwatorium Drezdeńskim, gdzie pracował przez 7 lat.

Grób Theodora Kirchnera FriedhofOhlsdorf (2)
Grób Theodora Kirchnera w Hamburgu.
Źródło: Wikimedia Commons

Przez całe życie Theodor Kirchner miał problemy finansowe. W 1884 roku, aby mu pomóc zainicjowano zbiórkę pieniędzy, w której uczestniczyli m.in. Edvard Grieg (1843–1907), Hans von Bülow (1830–1894) i Carl Reinecke (1824–1910). Cały czas był też wspierany finansowo przez swojego przyjaciela Johannesa Brahmsa. W 1890 roku wyjechał sam do Hamburga, gdzie zaopiekowała się nim jego była uczennica Mathilde Schlüter (ur. 1834).

Theodor Kirchner zmarł 18 września 1903 w Hamburgu i został pochowany na tamtejszym cmentarzu w dzielnicy Ohlsdorf (Ohlsdorfer Friedhof).


Dzieła (wybór)

Utwory fortepianowe

  • Zehn Clavierstücke op. 2
  • Grüsse an meine Freunde. Fünf Clavierstücke op. 5
  • Albumblätter. Neun Clavierstücke op. 7
  • Scherzo op. 8
  • Präludien op. 9
  • Skizzen. Kleine Clavierstücke op. 11
  • Adagio quasi Fantasia op. 12
  • Lieder ohne Worte. 7 Klavierstücke op. 13
  • Neun Phantasiestücke op. 14
  • Kleine Lust- und Trauerspiele. Zwölf Clavierstücke op. 16
  • Neue Davidsbündlertänze. Zwölf Charakterstücke op. 17
  • Legenden. Neun Dichtungen op. 18
  • Zehn Clavierstücke nach eigenen Liedern op. 19
  • Aquarellen. 12 Klavierstücke op. 21
  • Acht Romanzen op. 22
  • Zwölf Walzer op. 23
  • Album für Klavier. 12 kleine Stücke op. 26
  • Capricen op. 27
  • Aus meinem Skizzenbuch. 6 Stücke op. 29
  • 25 Studien und Stücke op. 30
  • Sieben Walzer op. 34
  • Mazurkas. 7 Stücke op. 42
  • Vier Polonaisen op. 43
  • Sechs Humoresken op. 48
  • Miniaturen. 15 leichte Stücke op. 62
  • Sechzig Präludien op. 65
  • Lieblinge der Jugend. 30 kleine Studien für Klavier nach alten Volks- und Kinderliedern op. 66
  • Fünf Sonatinen op. 70
  • Hundert kleine Studien op. 71
  • Stille Lieder und Tänze op. 72
  • Polonaise, Walzer und Ländler. 20 Klavierstücke op. 77
  • Les Mois de l’année. 12 kleine Klavierstücke im Kabinettformat op. 78
  • Sieben Walzer für zwei Klaviere op. 86
  • Erinnerungsblätter. 4 kleine Stücke op. 101
  • 36 rhythmische und melodische Etüden op. 105

Pieśni

  • Zehn Lieder op. 1
  • Mädchenlieder op. 3
  • Vier Lieder op. 4
  • Vier Lieder op. 6
  • Zwei Könige. Ballade op. 10
  • Drei Lieder nach Texten von F.v.Holstein op. 40
  • Sechs Lieder nach Texten von Victor Blüthgen op. 50
  • Liebeserwachen op. 67
  • Nähe des Geliebten op. 68
  • Sechs Lieder op. 81
  • Ich wandre durch die stille Nacht op. 95
  • Heinrich IV. auf dem Schlosshof zu Canossa. Ballade op. 102
  • Ein schöner Stern geht auf op. 103
  • Bitte: Weil auf mir WoO
  • Preislied: Du wundersüßes Kind WoO
  • Wiegenlied: Eia popeia WoO

Muzyka kameralna

  • Serenada na fortepian, skrzypce i wiolonczelę op. 15
  • Kwartet smyczkowy op. 20
  • Trio dziecięce na fortepian, skrzypce i wiolonczelę op. 58
  • Kwartet fortepianowy c–moll op. 84
  • Serenada na fortepian, skrzypce i wiolonczelę E-Dur WoO

Literatura


Linki

  • Biografia Kirchnera w Schumann-Portal (online).

Licencja Creative Commons
Ten artykuł jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.