Samuel Huber

Samuel Huber (ur. 21 marca 1547 w Burgdorf k. Berna, zm. 23 marca 1624 w Osterwieck (Harz)) - niemiecki teolog luterański, znany z wielkiej wytrwałości i obrony swoich poglądów, co przyczyniło się do jego nieszczęśliwego losu i tułaczki.

Biografia

Samuel Huber był synem berneńskiego nauczyciela i pastora Petera Hubera. Urodził się w czasie, gdy pod wpływem Johannesa Hallera (1523–1575) Berno, wykazujące początkowo tendencje luterańskie, zwróciło się ku nauce Jana Kalwina (1509-1564). Studiował na uniwersytetach w Bernie, Bazylei, Heidelbergu i Marburgu. W 1569 roku został prowizorem kościelnym w Bernie, od 1570 był pastorem w Büren an der Aare, od 1576 w Saanen i od 1581 w Burgdorf, a później wicedziekanem kapituły w Burgdorf. Wcześnie pokazał skłonność do poglądów luterańskich, co doprowadziło go do konfliktu z jego środowiskiem ewangelicko-reformowanym.

Jako pastor i wicedziekan kapituły w Burgdorf uwikłał się, szczególnie z Abrahamem Müslinem (także Musculus, 1534-1591), w spór dotyczący łamania chleba podczas Wieczerzy Pańskiej. Dyskusja w Mömpelgard pomiędzy teologami reformowanymi i luterańskimi w maju 1586 r. stała się dla niego okazją do dalszych ataków na szwajcarską doktrynę Wieczerzy Pańskiej i predestynacji. Huber stanął teraz oficjalnie po stronie teologów luterańskich i zanegował kalwińską naukę o wyborze z łaski, której w Mömpelgard bronili Teodor Beza (1519-1605) i Müslin, jako naukę niechrześcijańską i obrzydliwą. Z tego powodu został w 1587 r. pociągnięty do odpowiedzialności przez sąd kościelny i radę miasta Berna. W wyniku fałszywych oskarżeń został usunięty z urzędu i wypędzony z kraju.

Samuel Huber udał się do Wirtembergii, konwertował na wiarę luterańską i w 1588 roku został pastorem w Tybindze. Tutaj napisał oprócz pism polemicznych przeciwko jezuitom i ewangelikom-reformowanym obszerną pracę, w której w 1329 tezach opowiedział się za nauką, że Jezus umarł za grzechy całego rodzaju ludzkiego, że odkupienie, podobnie jak boskie wybranie i powołanie, jest powszechne (Tybinga 1589). Pismo to i zawarta w nim nauka o powszechności łaski, która nie tylko przeczyła kalwińskiej nauce o predestynacji, lecz także wykraczała poza pośredniczącą doktrynę Formuły zgody (Concordii), uwikłało go w spór z teologami z Tybingi i Stuttgartu (zwłaszcza z Stephanem Gerlachem i Lucasem Osianderem), ale przyniósło mu nominację do Wittenbergi, gdzie liczono, że będzie zdecydowanym przeciwnikiem kalwinizmu i kryptokalwinizmu.

W 1592 roku został profesorem teologii w Wittenberdze, gdzie początkowo ciepło przyjęli go Ägidius Hunnius (1550-1603) i Polykarp Leyser (1552-1610). Wkrótce jednak nie mógł się powstrzymać od przedstawienia swojej ulubionej opinii o powszechnym wyborze w najostrzejszej formie i podejrzewania ortodoksyjnej doktryny luterańskiej, tak jak była ona broniona i dalej rozwijana przez Hunniusa w związku z Formułą zgody, jako sprzecznej z Pismem Świętym i kalwińskiej. Jeszcze bardziej niż treść jego nauczania, urazę wywoływała opiniotwórcza, namiętna i prowokacyjna forma jego wystąpień, a zwłaszcza sposób, w jaki próbował, rzekomo przy kuflu piwa, zjednać sobie studentów i pozyskać ich przeciwko swoim kolegom. Doszło do ostrych wystąpień na łonie fakultetu. Daremne okazały się próby załagodzenia konfliktu przez rektora, dwór drezdeński, pismo kolegów z Tybingi, kolokwium w 1593 roku, dyskusję (1594) między południowoniemieckimi teologami a Huberem na sejmie cesarskim w Ratyzbonie. Samuel Huber oświadczył, że lepiej to wszystko znosić niż zrezygnować ze swojego zdania. Ostatecznie cierpliwość dworu elektorskiego wyczerpała się i po kolejnych negocjacjach w Torgawie (Torgau) został zwolniony z urzędu w 1594 roku, a w następnym roku musiał opuścić Wittenbergę i Saksonię.

Odtąd Samuel Huber błąkał się po Niemczech jako „rozgoryczony i zawzięty męczennik uniwersalizmu łaski”. Przebywał w Helmstädt, Brunszwiku, Wolfenbüttel, Lubece, Hamburgu, Lüneburgu, Rostocku, Tybindze i Stuttgarcie, Spirze (Speyer), gdzie w 1596 roku zatrzymał się na dłużej, w 1599 w Berlinie, później w Środkowych Niemczech, i wreszcie, gdy z biegiem lat stał się nieco łagodniejszy, w księstwie Brunszwiku-Wolfenbüttel, gdzie książę Fryderyk Ulryk (1591-1634) wyznaczył mu roczną pensję i go zatrudnił. Jakiś czas spędził w Getyndze, gdzie miał kilku zwolenników, w Goslar, wreszcie w Osterwieku koło Halberstadt, gdzie miał zięcia i gdzie zmarł w wieku 77 lat. Przez pewien czas jego doktrynie nie brakowało zwolenników w północnych i południowych Niemczech: wraz ze śmiercią jej autora huberyzm (niem. Huberianismus) zniknął bez śladu.

Pisma (wybór)

  • Gründtliche vnd außführliche Beweisung Dasz die Heidelbergische Theologen in jhrem newlich außgesprengten Gemäld zweier Bethladen mit boßhafftigem, falschem laugnen und fürgeben, jhre grewliche Lehr wider das Leiden unsers Herrn vnd Erlösers Jesu Christi verdecken vn[d] verbergen. Dargegen aber in andern jren Büchern offentlich bekennen und auszbreiten ... . Tübingen, 1590 (online).
  • Gegensatz Der Lutherischen und Calvinischen, oder Zwinglischen Lehr, in ettlichen fürnemen strittigen Articuln. Tübingen, 1591 (online).
  • Von der Calvin. Predicanten Schwindelgeist, unnd der gerechten Gericht Gottes über dise sect. Tübingen 1591.
  • Beständige Entdeckung d. calvin. Geistes, welcher d. Leiden Christi f. unsere Sünden verleugnet. Wittenberg 1592.
  • Gegensatz Der Lutherischen, vnd Caluinischen oder Zwinglischen Lehr, in etlichen fuernemen streitigen Artickeln gestellet, und widerumb ubersehen. Wittenberg, 1593. (online).
  • Die Ewige unnd Einige Grundfeste Auff welchem der Seligmachende Glaube stehen und verharren muss. Oberursel, 1599. (online).

Literatura

  • Philipp Hendriksen: "Huber, Samuel", w: Historisches Lexikon der Schweiz (HLS),online, dostęp 29.08.2022.
  • Franz Lau: "Huber, Samuel" w: Neue Deutsche Biographie 9 (1972), s. 698-699, online.
  • Julius August Wagenmann: "Huber, Samuel" w: Allgemeine Deutsche Biographie 13 (1881), s. 248-249, online.
  • Johann Andreas Schmid: De Samuelis Huberi vita, fatis et doctrina. Helmstadt 1708 (books.google.de").