Robert Fuchs
Robert Fuchs (ur. 15 lutego 1847 we Frauenthal (obecnie Frauental an der Laßnitz, Styria); zm. 19 lutego 1927 w Wiedniu) – austriacki kompozytor, dyrygent i pedagog. (wyznanie katolickie)
 |
| Robert Fuchs. Źródło: Bildarchiv Austria, ÖNB |
Genealogia
- Ojciec: Patriz, nauczyciel wiejski i organista w Frauenthal, kompozytor muzyki kościelnej, znajomy Franza Schuberta;
- Matka: Maria Fuchs, z domu Rothleitner (1800–1874), pochodziła ze starej austriackiej rodziny nauczycielskiej;
- Rodzeństwo: Johann Nepomuk Fuchs (1842–1899), kompozytor i nauczyciel muzyki oraz siostra Maria Antonia Fuchs (1828–1906);
- Żona: od 1869 Amalie Kopp (zm. 1898), córka fabrykanta z Hirtenbergu;
- Dzieci: synowie Robert (1873–1952), malarz i Hans Ludwig (1880–1919), profesor filologii.
Biografia
Robert Fuchs był najmłodszym synem z trzynaściorga dzieci nauczyciela i organisty Patriza Fuchsa i jego żony Marii z domu Rothleitner. Uczęszczał do szkoły ludowej w Zeierling (dzielnica Frauental), do szkoły głównej w Marburgu an der Drau (obecnie Maribor), szkoły realnej i instytutu przygotowującego do zawodu nauczyciela w Grazu. Pierwsze lekcje muzyki (fortepian, skrzypce i organy) otrzymał w wieku 7 lat od Martina Bischofa w Sankt Peter im Sulmtal. Od 15 roku życia zarabiał na własne utrzymanie jako organista w operze w Grazu i muzyk podczas wieczorów tanecznych. W wieku 15 lat skomponował pierwsze utwory fortepianowe. Po tym, jak jego dwie pieśni, wykonane przez Amalię Materna, odniosły w Grazu sukces, wyruszył w 1865 roku do Wiednia, do czego skłoniło go zaufanie do wewnętrznego powołania i rady przyjaciela Wilhelma Gericke. Przez dwa lata studiował kompozycję w Konserwatorium Wiedeńskim (Konservatorium der Gesellschaft der Musikfreunde) u Felixa Otto Dessoffa oraz teorię harmonii i kontrapunkt u Anton Bruckner. Od 1866 roku był organistą w kościele pijarów Piaristenkirche Maria Treu. Jako prace egzaminacyjną zaprezentował w 1867 roku symfonie w h-moll. Jego „Sonata fortepianowa G-dur” została nagrodzona przez Konserwatorium srebrnym medalem, a w 1868 roku dwie części „Symfonii h-moll” zostały wykonane na publicznym koncercie przez orkiestrę uczniowską. W lipcu 1868 roku ukończył studia.
Wkrótce zdobył wielkie uznanie jako kompozytor: jego „Symfonia g-moll” została wykonana przez Dessoffa z Filharmonią Wiedeńską w 1872 roku. Światowy sukces „Serenady na orkiestrę smyczkową nr 1 D-Dur” (op. 9) otworzył przed młodym kompozytorem drzwi lipskiego wydawnictwa Friedricha Kistnera. Jako dyrygent Gesellschaft der Musikfreunde wywarł duży wpływ na życie muzyczne Wiednia tego okresu. W 1877 roku Johannes Brahms stał się dla niego szczerym i krytycznym doradcą oraz energicznym promotorem, polecając kompozycje nieznanego jeszcze kompozytora wpływowym muzykom i berlińskiemu wydawnictwu Simrock. Od 1875 do 1912 roku był profesorem teorii harmonii (od 1888 także kontrapunktu, od 1893 także kompozycji) w Konserwatorium Wiedeńskim, gdzie jego uczniami byli Hugo Wolf, Gustav Mahler, Jan Sibelius, Franz Schmidt, Franz Schreker, Egon Kornaut, Leo Fall, Edmund Eysler i Richard Heuberger. Od 1893 roku był dyrektorem Konserwatorium Wiedeńskiego. W latach 1894–1905 piastował zaszczytne stanowisko organisty w wiedeńskiej kapeli dworskiej. Po upaństwowieniu Konserwatorium w 1909 roku Robert Fuchs został przedwcześnie przeniesiony na emeryturę w 1912 roku, co wywołało ostre oburzenie w wiedeńskim środowisku muzycznym.
Robert Fuchs był wybitnym kontynuatorem małej formy stworzonej przez Roberta Schumanna. Łączył naturalny tok zawsze pomysłowej melodii z bogato zróżnicowaną harmonią, której modulacje rządzą się prawem eufonii. Dla muzykowania domowego jego różnorodne dzieła oznaczały autentyczne odnowienie utraconych praktyk gry z postromantyczną treścią ekspresyjną. Stara austriacka kultura ludowa przełomu wieków znalazła w jego twórczości swój odpowiedni muzyczny oddźwięk.
Robert Fuchs skomponował dwie opery („Die Königsbraut“, 1889 und „Die Teufelsglocke“, 1893), trzy symfonie (nie licząc egzaminacyjnej w konserwatorium i jednej niedokończonej), pięć serenad orkiestrowych, cztery kwartety smyczkowe (I E-dur 1897, II a-moll 1899, III C-dur 1903, IV A-dur 1924), jeden koncert fortepianowy (b-Moll, op. 27 (1880/81), nagrodzony „Beethoven-Preis“), trzy sonaty fortepianowe, dwie sonaty wiolonczelowe, sonatę na kontrabas, sześć sonat skrzypcowych, trio fortepianowe (C-dur 1879, B-dur 1903, fis-moll ze skrzypcami i altówką 1926) i smyczkowe (A-dur,1912). Poza tym komponował utwory organowe, pieśni, muzykę kościelną i kameralną oraz inne utwory na różne instrumenty. Pierwszą z pięciu serenad napisał w 1874 roku, co przyniosło mu sławę i przydomek „Serenaden-Fuchs“ (Lis serenady). Dziś Fuchs jest rzadko grywany. Utwory Roberta Fuchsa wykonywali na całym świecie sławni dyrygenci tego okresu, tacy jak Arthur Nikisch, Franz Schalk, Hans Richter i Felix Weingartner. Przez niektórych uważany był za epigona Brahmsa.
Kompozycje
Symfonie
- Symfonia h-moll (praca egzaminacyjna, 1867)
- Symfonia nr 1 C-dur, op. 37
- Symfonia nr 2 Es-dur, op. 45
- Symfonia nr 3 E-dur, op. 79
- Symfonia g-moll (niedokończona)
Serenady
- Serenady na orkiestrę smyczkową nr 1 D-Dur”, op. 9
- Serenady na orkiestrę smyczkową nr 2 C-dur, op. 14
- Serenady na orkiestrę smyczkową nr 3 e-moll, op.21
- Serenady na orkiestrę smyczkową i dwa rogi nr 4 g-moll, op.51
- Serenada na małą orkiestrę nr 5 D-dur, op.53
Opery
- Die Königsbraut, prapremiera w 1889 w Wiedniu
- Die Teufelsglocke, prapremiera w 1893 w Lipsku