Walter Braunfels

Walter Braunfels (ur. 19 grudnia 1882 w Frankfurcie nad Menem; zm. 19 marca 1954 w Kolonii) – niemiecki kompozytor, pianista i pedagog. Komponował opery, muzykę kameralną, utwory orkiestrowe i fortepianowe oraz pieśni. Uważał siebie za kontynuatora późnoromantycznej tradycji Hectora Berlioza, Richarda Wagnera, Antona Brucknera i Hansa Pfitznera. (wyznanie ewangelickie, katolickie)

Walter Braunfels
Walter Braunfels, 1902.
Źródło: Wikimedia Commons

Genealogia

Walter Braunfels – życiorys i twórczość

Walter Braunfels był najmłodszym synem prawnika i literaturoznawcy Ludwiga Braunfelsa, który z wyznania mojżeszowego konwertował na wiarę ewangelicką. Jego matka Helene Spohr była wnuczką brata kompozytora Louisa Spohra oraz przyjaźniła się z Clarą Schumann i Franciszkiem Lisztem.

Początkowo muzyki uczyła go matka. W wieku 12 lat kontynuował edukację muzyczną w frankfurckim Konserwatorium dr Hocha (Dr. Hoch's Konservatorium). Później studiował prawo na uniwersytecie w Monachium. Około 1902 roku udał się do Wiednia, aby doskonalić swoje umiejętności pianistyczne u Theodora Leschetizkyego. Po powrocie do Monachium studiował kompozycję u Ludwiga Thuille.

Po sukcesie opery Księżniczka Brambilla> (Prinzessin Brambilla), którą w 1909 roku wystawił Max von Schilling w Stuttgarcie, okrzyknięto go postępowym reprezentantem Nowej Muzyki (Neue Musik).

W 1915 roku powołano go do służby wojskowej, w czasie której został ranny w 1917 roku. Po powrocie z wojny przestąpił na katolicyzm. Konwersja na katolicyzm znalazła odzwierciedlenie w jego kompozycjach, takich jak Te Deum (op. 32) i Wielka msza (Große Messe, op. 37). Przez kilka lat odnosił też sukcesy jako pianista. W latach 20-tych nastąpił wielki przełom w jego karierze kompozytorskiej dzięki operze Ptaki (Die Vögel). W tym czasie Walter Braunfels zaliczany był obok Franza Schrekera i Richarda Straussa do najwybitniejszych kompozytorów, a jego opery należały do najczęściej wykonywanych w Niemczech. W 1925 roku powołano go razem z Hermannem Abendrothem na dyrektora nowo powstałej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej (Staatliche Hochschule für Musik) w Kolonii. Po dojściu do władzy przez nazistów zwolniono go 2 maja 1933 roku ze wszystkich zajmowanych dotychczas stanowisk, czego powodem było jego żydowskie pochodzenie. Kompozycje Waltera Braunfelsa trafiły na listę dzieł zakazanych. W 1934 roku wykluczono go z Akademii Sztuk (Berliner Akademie der Künste) w Berlinie, a w 1938 z Izby Muzyki Rzeszy (Reichsmusikkammer). Pomimo tego Walter Braunfels pozostał jednak w Niemczech, nadal komponował i od 1937 roku mieszkał nad Jeziorem Bodeńskim w Sipplingen.

Grób Waltera Braunfelsa i jego syna Michaela na Cmentarzu Południowym (Südfriedhof, Flur 43)) w Kolonii.
Grób Waltera Braunfelsa i jego syna Michaela na Cmentarzu Południowym (Südfriedhof, Flur 43)) w Kolonii.
Źródło: Wikimedia Commons

Po II wojnie światowej ówczesny nadburmistrz Kolonii Konrad Adenauer powierzył mu zadanie ponownego powołania do życia Wyższej Szkoły Muzycznej. W 1947 roku został kolejny raz dyrektorem tej placówki. Jednak pozostali w niej pracownicy z okresu narodowego socjalizmu utrudniali mu pracę. W 1950 roku przeszedł w stan spoczynku i wrócił nad Jezioro Bodeńskie.

Walter Braunfels zmarł 19 marca 1954 w Kolonii, a jego miejsce pochówku znajduje się na tamtejszym Cmentarzu Południowym (Südfriedhof, Flur 43)). Przedstawiciele powojennej awangardy muzycznej uważali jego styl już za przestarzały i wkrótce po śmierci popadł w zapomnienie. Ponowne odkrycie dzieł Braunfelsa nastąpiło dopiero w latach 90-tych XX wieku. Operę Dyl Sowizdrzał (Ulenspiegel), wobec której się dystansował z powodu antykatolickich treści, wystawiono w 2011 roku w Gerze, pierwszy raz po jej premierze scenicznej w 1913 roku.

Do grona jego uczniów należeli Carlos Veerhoff i Hermann Schroeder.

Kompozycje Walter Braunfels (wybór)

Opery

  • Falada, opera baśniowa według Karla Wolfskehla, op. 3 (1905);
  • Der goldene Topf, opera według E. T. A. Hoffmanna (fragment), op. 6 (1906);
  • Prinzessin Brambilla, op. 12, według E. T. A. Hoffmann (1906–1908), premiera w Stuttgarcie w 1909;
  • Ulenspiegel, op. 23, opera według powięści Charlesa de Costera La Légende et les Aventures héroïques, joyeuses et glorieuses d'Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandres et ailleurs, premiera w Stuttgarcie w 1913;
  • Die Vögel, op. 30, według Arystofanesa, premiera w Monachium w 1920;
  • Don Gil von den grünen Hosen, op. 35, komedia muzyczna według Tirso de Molina, premiera w Monachium w 1924;
  • Galathea, op. 40, według Sylvia Baltusa, premiera w Kolonii w 1930;
  • Verkündigung, op. 50, misterium według Paula Claudela, premiera w Kolonii w 1948;
  • Der Traum ein Leben, op. 51, opera według Franza Grillparzera;
  • Der Zauberlehrling, op. 71, ballada taneczna dla telewizji według Johanna Wolfganga von Goethego (1951–1952);
  • Spiel von der Auferstehung des Herrn, op. 72, bazująca na misterium męki Pańskiej z Alsfeld (Alsfelder Passionsspiel, ok. 1500) (1938/1954), premiera w 1954.

Muzyka kameralna

  • Toccata, Adagio und Fugue, op. 43 (1933–1942);
  • I kwartet smyczkowy a-moll, op. 60 (1944);
  • II kwartet smyczkowy F-dur, op. 61 (1944);
  • Kwartet smyczkowy fis-moll, op. 63 (1945);
  • III kwartet smyczkowy e-moll, op. 67 (1947).

Literatura

  • Ute Jung-Kaiser: Walter Braunfels (1882–1954) (= Studien zur Musikgeschichte des 19. Jahrhunderts. Band 58). Gustav Bosse Verlag, Regensburg 1980, ISBN 3-7649-2215-X.

Linki

Autor: Roman Penkała