Adolf Muschg

Friedrich Adolf Muschg (ur. 13 maja 1934 w Zollikon (kanton zuryski)) – szwajcarski poeta, pisarz, literaturoznawca, nauczyciel uniwersytecki, członek Grupy Olten.

Adolf Muschg 2008
Adolf Muschg 2008.
Źródło: Wikimedia Commons
  • Ojciec: Friedrich Adolf sen. (1872-1948), nauczyciel w ostatniej klasie gimnazjum;
  • Matka: Frieda z domu Ernst, pielęgniarka;
  • Rodzeństwo: przyrodni brat Walter Muschg i przyrodnia siostra Elsa (1899–1976), autorka książek dla dzieci;
  • Żona: 1) Charlotte Iklé, 2) od 1967 pisarka Hanna Johansen, 3) od 1991 Japonka Atsuko Kanto;
  • Dzieci: 3 synowie.

Życiorys

Adolf Muschg urodził się 13 maja 1934 w Zollikon jako syn nauczyciela ostatniej klasy gimnazjum Adolfa Muschga (1872–1946) i jego drugiej żony Friedy z domu Ernst. Od 1946 do 1953 roku uczęszczał do kantonalnego gimnazjum w Zurychu. Dwa lata spędził w ewangelickim liceum Evangelische Mittelschule w Schiers, po czym zdał maturę w Literargymnasium Rämibühl w Zurychu. Następnie studiował germanistykę, anglistykę i filozofię w Zurychu i Cambridge. W 1959 roku uzyskał stopień doktora filozofii na uniwersytecie w Zurychu. Promotorem jego pracy doktorskiej o poezji Ernsta Barlacha (1870–1938) był profesor germanistyki Emil Staiger (1908–1987).

Po studiach pracował w latach 1959–62 jako nauczyciel języka niemieckiego w Zurychu. Od 1962 do 1964 był lektorem w International Christian University w Tokio, w latach 1964–67 asystentem naukowym na uniwersytecie w Getyndze, od 1967–69 profesorem nadzwyczajnym w Uniwersytet Cornella w Ithaca (USA), w latach 1969–70 pracownikiem naukowym na uniwersytecie w Genewie. Od 1970 do 1999 roku pracował jako profesor literatury i języka niemieckiego na Politechnice Federalnej w Zurychu (niem. Eidgenössische Technische Hochschule Zürich, ETHZ). W 1997 roku został pierwszym dyrektorem nowo powstałego interdyscyplinarnego instytutu Collegium Helveticum. Rok później zmieniła go na tym stanowisku Helga Nowotny, współzałożycielka Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. W 1999 roku Adolf Muschg przeszedł na emeryturę.

Działania szwajcarskiego stowarzyszenia pisarzy Schweizerischer Schriftsteller- und Schriftstellerinnenverband (SSV), pojawiające się w nim antykomunistyczne tendencje oraz rozpowszechnienie książki Zivilverteidigungsbuches (Książka obrony cywilnej), która dostarczona za darmo do domu każdego obywatela Szwajcarii wzywała w duchu zimnej wojny do wzajemnego szpiegowania się, skłoniła w 1970 roku lewicowych pisarzy do wystąpienia z SSV. Do grona tego należeli: Peter Bichsel, Jeanlouis Cornuz, Walter Matthias Diggelmann, Friedrich Dürrenmatt, Ernst Eggimann, Jürg Federspiel, Dieter Fringeli, Max Frisch, Walter Gross, Vahé Godel, Ludwig Hohl, Peter Lehner, Kurt Marti, Adolf Muschg, Werner Schmidli, Jörg Steiner, Yves Velan, Walter Vogt, Otto F. Walter, Walter Weideli i Heinrich Wiesner. W 1970 roku Muschg należał do współzałożycieli Grupy Olten (Gruppe Olten), której oficjalne zgromadzenie założycielskie miało miejsce 25 kwietnia 1971 roku.

W latach 1974–77 Adolf Muschg był członkiem ministerialnej komisji prawnej ds. rewizji konstytucji federacji, a w 1975 kandydował z ramienia Socjaldemokratycznej Partii Szwajcarii (niem. Sozialdemokratische Partei der Schweiz, SPS) do Rady Kantonów (niem. Ständerat). Wprawdzie w wyborach tych poniósł porażkę, ale pomimo tego regularnie wypowiadał się na temat aktualnych problemów politycznych. Od 1988 do 1993 roku prowadził w stacji telewizyjnej Südwest 3 program Baden-Badener Disput. Od 1995 roku działał w projekcie Fundacja solidarnej Szwajcarii (niem. Stiftung Solidarische Schweiz). Projekt ten miał trzy podstawowe cele: 1. zwalczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego, 2. zapobieganie przemocy, naruszaniu praw człowieka i ludobójstwu, 3. tworzenie struktur funkcjonalnego i demokratycznego społeczeństwa. W latach 2003–2006 był prezydentem Akademii Sztuk w Berlinie, a w latach 2010–17 należał do Senatu Berlińsko-Brandenburskiej Akademii Nauk. Poza tym jest członkiem Akademii Nauk w Moguncji, Darmstadt, Hamburgu i Monachium.

Adolf Muschg otrzymał liczne nagrody literackie oraz odznaczenia między innymi:

  • Hamburger Leserpreis 1967,
  • C.F.Meyer-Preis 1968,
  • Hermann Hesse-Preis 1974,
  • Zürcher Literaturpreis 1984,
  • Carl-Zuckmayer-Medaille 1989,
  • Ricarda Huch-Preis 1993,
  • Georg Büchner-Preis 1994,
  • Premio Antico Fattore (Florencja) 1995
  • Grimmelshausen-Preis 2001,
  • Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec 2004,
  • Schweizer Grand Prix Literatur 2015,
  • Internationaler Hermann Hesse-Preis 2017.

Aktualnie Adolf Muschg mieszka w miejscowości Männedorf koło Zurychu, której jest honorowym obywatelem od 2014 roku.

Adolf Muschg – pisma (polskie wydania)

  • Odczarowanie (niem. tyt. Gegenzauber, 1967), pol. wyd. Warszawa : "Czytelnik" 1973; przeł. Sławomir Błaut.
  • W lecie Zająca (niem. tyt. Im Sommer des Hasen, 1965), pol. wyd. Warszawa : PIW 1973; przeł. Sławomir Błaut.
  • Motyw Albissera (niem. tyt. Albissers Grund, 1974), pol. wyd. Warszawa : Czytelnik 1979; przeł. Sławomir Blaut.
  • U szczytu szczęścia (wybór z Liebesgeschichten (1972; Entfernte Bakannte, 1976; Fremdkörper, 1968), wyd. pol. Poznań : Wydaw. Poznańskie 1981; przeł. Zofia Rybicka.
  • Baiyun to biała chmura (niem. tyt. Baiyun oder die Freundschaftsgesellschaft, 1980), pol. wyd. Poznań : Wydaw. Poznańskie 1986; przeł. Halina Leonowicz.
  • Szczęście Suttera (niem. tyt. Sutters Glück, 2001), pol. wyd. Warszawa : "Czytelnik" 2003; przeł. i przypisami opatrzyła Sława Lisiecka.

Cytaty

„Sztuka i terapia: z obu należy wyciągnąć wniosek, że przetrwanie przestanie być problemem dopiero wtedy, gdy nauczymy się żyć”
(niem. Kunst und Therapie: Aus beiden ist die Einsicht zu schöpfen, daß Überleben erst dann keine Sorge mehr sein wird, wenn wir leben gelernt haben).

„Cała wielka poezja jest owocem cierpienia”
(niem. Alle große Dichtung ist eine Frucht des Leidens).

„W Niemczech nadal obowiązuje zasada: pracuję więc jestem”
(niem. In Deutschland gilt immer noch: Ich arbeite, also bin ich).

„Nie sądzę, że my pisarze możemy uczynić coś dobrego dla społeczeństwa”
(niem. Ich glaube nicht, daß wir Schriftsteller der Gesellschaft etwas Gutes tun können).

„Sztuka nie głaszcze i nie niszczy. Jest tylko skutecznym przypomnieniem o wszystkim, co oznacza głaskanie i niszczenie, prawdziwym wyrazem tęsknoty za tym, i dlatego tak łatwo pomylić ją z "rzeczą samą w sobie"”
(niem. Kunst streichelt nicht, und sie zerstört nicht. Sie ist nur die wirksame Erinnerung an alles, was Streicheln oder Zerstörung bedeutet, der wahrhafte Ausdruck des Heimwehs danach - und darum so leicht mit der "Sache selbst" zu verwechseln).

„Seksualność nie jest naga. Jest ubrana w ogromne i bezczelne oczekiwania”
(niem. Sexualität ist nicht nackt. Sie ist mit riesigen und faustdicken Erwartungen bekleidet).

Literatura

  • Manfred Dierks: Adolf Muschg. Lebensrettende Phantasie. Ein biographisches Porträt. C. H. Beck, München 2014, ISBN 978-3-406-65962-1.

Linki

  • Strona Adolf Muschg, online.
  • Prof. Dr. phil. Adolf Muschg, w: Die Mitglieder der Akademie und der Jungen Akademie, online.