Adolf Tobler


Nicola Perscheid - Adolf Tobler
Adolf Tobler (1904).
Źródło: Wikimedia Commons

Adolf Tobler (ur. 24 maja 1835 w Hirzel (Szwajcaria); zm. 18 marca 1910 w Berlinie) - szwajcarski romanista, od 1867 profesor nadzwyczajny, a od 1870 zwyczajny filologii romańskiej na uniwersytecie w Berlinie. Jest współautorem prawa Toblera-Mussafia. (wyznanie ewangelicko-reformowane)



Genealogia

  • Ojciec: Salomon (1794–1875), pastor;
  • Matka: Margaretha Diezinger;
  • Stan cywilny: kawaler;

Życiorys

Adolf Tobler studiował na uniwersytetach w Zurychu i Bonn, gdzie był uczniem romanisty Friedricha Christiana Dieza (1794–1876) i anglisty Nicolausa Deliusa (1813–1888). Tam też zaprzyjaźnił się z francuskim filologiem Gastonem Parisem (1839–1903). W 1857 r. doktoryzował się w Zurychu. W latach 1857–67 był nauczycielem w szkole kantonalnej w Solothurn, a potem w gimnazjum w Bernie. W 1867 r. został Privatdozentem na uniwersytecie w Bernie. W tym samym roku otrzymał powołanie na uniwersytet do Berlina, gdzie uczył filologii romańskiej, aż do śmierci w 1910 roku. Jako pierwszy romanista został przyjęty w 1881 r. do Pruskiej Akademii Nauk. Od 1905 r. był członkiem korespondencyjnym Bawarskiej Akademii Nauk w Monachium.

Adolf Tobler był mediewistą i historykiem języka. Jako mediewista opublikował starofrancuskie i oksytańskie (prowansalskie) teksty, a jako historyk języka zyskał uznanie na niwie syntaktyki. W latach 1886–1908 opublikował pięciotomowe dzieło Vermischte Beiträge zur französischen Grammatik („Mieszane przyczynki do gramatyki francuskiej”).

Wiele fenomenów składni francuskiej zostało pierwszy raz opisane przez Adolfa Toblera. Sławne jest odkrycie nazwane jego imieniem i Adolfa Mussafia (1835–1905) „prawo Toblera-Mussafia”, które mówi, że w języku starofrancuskim i dawnym włoskim na początku zadania lub po spójnikach - wł. e, o fr. et, ou - elementy nieakcentowane (klityki) - głównie zaimki i ci oraz ne - stają się enklitykami, a w środku zdania proklitykami (np. fr. de moi; wł. di me). Od 1857 r. aż do śmierci przygotowywał publikację słownika języka starofrancuskiego Altfranzösisches Wörterbuch (1925–2002, 11 tomów), którą dopiero zrealizował jego uczeń Erhard Lommatzsch (1886–1975). Słownik został ukończony dopiero przez ucznia Lommatzscha Hansa Helmuta Christmanna (1929– 1995) i jego współpracowników w 2002 roku.


Dzieła (wybór)

  • Darstellung der lateinischen Conjugation und ihrer romanischen Gestaltung: Nebst einigen Bemerkungen zum provenzalischen Alexanderliede (dysertacja.), Höhr, Zurych 1857.
  • Gedichte von Jehan de Condet nach der casanatensischen Handschrift (Bibliothek des Litterarischen Vereins in Stuttgart, 54), Stuttgart 1860.
  • Aus der Chanson de geste von Auberi nach einer vaticanischen Handschrift (Mittheilungen aus altfranzösischen Handschriften Bd. 1), Salomon Hirzel, Lipsk 1870.
  • Li dis dou vrai aniel. Die Parabel von dem ächten Ringe, Französische Dichtung des dreizehnten Jahrhunderts, aus einer Pariser Handschrift zum ersten Mal herausgegeben, S. Hirzel, Lipsk 1871.
  • Vom französischen Versbau alter und neuer Zeit. Zusammenstellung der Anfangsgründe, S. Hirzel, Lipsk 1880.
  • Vermischte Beiträge zur französischen Grammatik Erste bis fünfte Reihe, S. Hirzel, Lipsk 1886–1908.

Literatura

  • Doris Jakubec: Tobler, Adolf w Historisches Lexikon der Schweiz.

Linki


1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)