Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Daniel Casper von Lohenstein


Daniel Casper von Lohenstein (znany także jako Daniel Casper (do 1670), Daniel Caspari (do 1670), Daniel Casper von Lohenstein, Daniel Caspar von Lohenstein; ur. 25 stycznia 1635 roku w Niemczy w Księstwie Brzeskim, zm. 28 kwietnia 1683 roku we Wrocławiu) - niemiecko-śląski poeta, tłumacz i dyplomata. (wyznania luterańskiego)

Genealogia


Ojciec Johann Casper (Caspar) von Lohenstein (około 1602-1672, szlachcic od 1670 roku), rajca w Niemczy; matka Susanna Schädel von Greiffenstein (1612-1652); brat Johann (1640–92), poeta; - ożenił się we Wrocławiu w 1657 roku z Elisabeth (zmarła w 1708 roku), córką Caspara Hermanna, urzędnika majątku ziemskiego miasta Wrocław; miał 1 syna Daniela i 3 córki Helenę, Euphrosine i Elisabeth.

Życiorys


Urodził się w Niemczy na zamku książęcym, gdzie jego rodzice przeprowadzili się podczas wojny trzydziestoletniej. Najpierw uczył go w Niemczy Tobias Jung po czym ojciec wysłał go do Wrocławia do gimnazjum Maria-Magdalenen-Gymnasium, do którego uczęszczał w latach 1642-1651. Gimnazjum obok edukacji filologiczno-retorycznej pośredniczyło w krzewieniu tradycji protestancko-humanistycznej poprzez regularnie odbywające się od 1648 roku przedstawienia teatralne. W 1650 lub 1651 roku na jego scenie wystawiona została tragedia Lohensteina „Ibrahim“ i był to jego pierwszy wkład w sztukę śląskiego niemieckojęzycznego dramatu.
Jesienią 1651 roku immatrykulował na uniwersytet do Lipska, aby studiować prawo u Benedikta Carpzova po czym prawdopodobnie w 1653 roku kontynuował studia na uniwersytecie w Tybindze, gdzie w czerwcu 1655 roku ukończył studia po obronie pracy naukowej pt. „Disputatio juridica de voluntate“ u Wolfganga Adama Lauterbacha.
Odbył podróż edukacyjną przez Szwajcarię, Niderlandy (z dłuższym pobytami w Lejdzie i Utrechcie) i przez Hamburg wrócił do Wrocławia. Celem drugiej podróży miały być Włochy, ale w związku z panującą tam dżumą miała inny przebieg i prowadziła z Grazu przez Wiedeń na Węgry. W czasie tej podróży opiekował się dwoma synami Tobiasa von Kleindiensta. W 1673 roku otrzymał od niego dobra w powiecie strzelińskim niem. Landkreis Strehlen, w Stogach i w Roszkowicach (niem. Reisau i Roschkowitz). W tym samym roku kupił Kietlin (niem. Kittelau) od księżnej Ludwiki Anhalckiej.
W 1657 roku został adwokatem we Wrocławiu i zawód ten wykonywał do 1668 roku. W tym czasie osiągnął wielkie poważanie jako prawnik, jako autor tragedii dla teatru wrocławskiego i jako autor liryki okolicznościowej.
W 1668 roku rozpoczął karierę jako polityczny urzędnik. Został radcą rządu księstwa oleśnickiego (niem. Herzogtum Oels) w służbie księżnej Elżbiety Marii Podiebrad. Propozycję księcia legnickiego Christiana, aby pracował dla niego jako tajny sekretarz, odrzucił i w czerwcu 1670 roku objął korzystniejsze stanowisko syndyka miasta Wrocław. Kilka tygodni później został nobilitowany do rangi szlachcica. W 1675 roku awansował na naczelnego syndyka i od 22.02-25.04.1675 roku przebywał w Wiedniu w związku z dyplomatycznymi negocjacjami w sprawie próby zlikwidowania statusu samodzielnego miasta Wrocławia, gdzie z powodzeniem bronił racji miasta. W tym samym roku został mianowany na radcę cesarskiego Wrocławia.
Do jego najbliższych przyjaciół należeli Balthasar Friedrich von Logau, Hans Aßmann Freiherr von Abschatz, Friedrich von Roth i Johann Adam von Posadowsky.

Znaczenie


Jego poglądy na mądrość państwa i sztukę rządzenia ukształtowane zostały pod wpływem tacytyzmu i przedstawiał je w licznych pismach i tłumaczeniach.
Tragedie („Cleopatra", 1661; „Agrippina", 1665; „Epicharis“, 1665; „Sophonisbe“, 1666), w których przedstawia wyłącznie konflikty mężów stanu, zmieniające ich w pole napięć między seksualnym pożądaniem, honorem, moralnością i politycznym rozsądkiem. Z negatywnego przykładu, który prowadzi do katastrofy, wyłania się pozytywny kontrastowy obraz w sensie wczesno-oświeceniowo-racjonalnego przedstawienia rozsądnie postępujących polityków. Do tej tematyki należy także tłumaczenie “El político Don Fernando el Católico“ (niem. Ferdinand, den Katholischen) hiszpańskiego pisarza Baltasar Gracián i „Lob-Schrifft“ (1676) jako odzwierciedlenie księcia Jerzego IV Wilhelma, ostatniego Piasta.
W 1673 roku opublikował ostatni dramat „Ibrahim Sultan“, który poświęcił Leopoldowi I Habsburgowi z okazji drugiego ślubu.
Znany jest przede wszystkim jako autor tragedii, które były ukształtowane pod wpływem klasycyzmu francuskiego, jak również jako twórca wierszy i tłumaczeń. Obok Andreasa Gryphiusa był najwybitniejszym niemieckojęzycznym dramaturgiem baroku.
Jego powieść “Großmüthiger Feldherr Arminius“, która ukazała się na przełomie 1689/90 była apogeum sztuki powieściowej baroku. Głównym jej tematem uczynił położenie Rzeszy Niemieckiej po wojnie trzydziestoletniej w czasie zagrożenia ze strony absolutystycznej Francji. Liczne wątki akcji legalizują panowanie domu Habsburgów i i podnoszą kwestie patriotyczne. Centralny problem dzieła leży w pytaniu o stosunek historycznej predyspozycji i wolności ludzkiej woli.
Jego dzieła były czytane do połowy XVIII wieku, jednak oświeceniowi krytycy literatury tacy jak wpływowy Johann Christoph Gottsched, Johann Jakob Bodmer i Johann Jakob Breitinger cenili nisko tzw. „drugą szkołę ślaską“ nazywając ją „nienaturalnym gatunkiem pisania“. Ponowne zainteresowanie pojawiło się w XX wieku kiedy to w latach 70-tych Hubert Fichte wyciągnął na pierwszy plan jego zmodernizowane znaczenie aspektu władzy i erotyki.

Dzieła (wybór)


  • Rechts-Streit der Schoenheit und Freundligkeit umb den Siges-Krantz der Libe. Auff dess... Herrn Christian Bukisches... mit der... Jungfrauen Anna Maria, des... Herrn Caspar Wolfahrts... Tochter, den 16.Weinmonats-Tag dieses 1657.Jahres... Bresslau, 1657.
  • Trauer- und Trost-Gedankken ueber dem... Absterben der... Frauen Anna gebohrner Jordanin, dess... Herren Andreas Assigs... Ehefrauen... Bresslau, 1658.
  • Daniel Caspers Cleopatra: Trauer-Spiel, Bresslau, 1661.
  • Redender Todten-Kopf, welchen, als der... Herr Matthaeus Machner... nach dem er zuvor den 14.Julii dises 1662sten Jahres... selig verschieden... Bresslau, 1662.
  • Ibrahim Sultan: Schauspiel auf d. glückseligste Vermählung beyder Röm. Kayser. wie auch zu Hungarn und Böheim ... Herrn Leopolds und Frauen Claudia Felicitas, Ertzherzogin von Oesterreich, Leipzig, 1673.
  • Lob-Schrifft Dess Weyland Durchlauchtigen Fuersten und Herrn Herrn George Wilhelms, Hertzogens in Schlesien, zu Liegnitz, Brieg und Wohlau, Christ-mildesten Andenckens, Brieg, 1676.
  • Daniel Caspers von Lohenstein Sophonisbe, Bresslau, 1680.
  • Daniel Caspers von Lohenstein Geistliche Gedancken ueber das LIII. Capitel des Propheten Esaias, Bresslau 1680.

Literatura


Linki